Katar i przeziębienie w podróży — jak reagować

Katar, ból gardła i osłabienie potrafią zmienić zaplanowany wyjazd w serię problemów: od nieprzespanej nocy po silny ból uszu podczas lotu. Najważniejsze jest szybkie ocenienie objawów, ograniczenie tempa podróży i rozpoznanie momentu, w którym dalsza jazda lub zwiedzanie przestają być bezpieczne.

Czy to zwykłe przeziębienie, czy sygnał poważniejszej infekcji?

Typowe przeziębienie najczęściej rozwija się stopniowo. Zaczyna się od drapania w gardle, kichania, wodnistego kataru lub zatkanego nosa. Później mogą dołączyć kaszel, chrypka, uczucie rozbicia i niewielkie podwyższenie temperatury.

Grypa zwykle uderza gwałtowniej. W ciągu kilku godzin mogą pojawić się gorączka, dreszcze, silne bóle mięśni, ból głowy i osłabienie, które utrudnia normalne funkcjonowanie. Podobne objawy mogą występować przy COVID-19 i innych zakażeniach dróg oddechowych, dlatego na podstawie samego kataru nie zawsze da się rozpoznać przyczynę.

Objawy, przy których trzeba zmienić plan podróży

Dalszego marszu, prowadzenia samochodu lub intensywnego zwiedzania nie powinno się traktować jako testu wytrzymałości. Plan należy ograniczyć, gdy występują:

• gorączka lub nasilające się dreszcze,
• wyraźne osłabienie albo zawroty głowy,
• duszność, świszczący oddech lub ból w klatce piersiowej,
• trudności z przyjmowaniem płynów,
• silny ból zatok, ucha lub gardła,
• objawy, które najpierw słabną, a następnie wracają z większym nasileniem,
• zaostrzenie astmy albo innej choroby przewlekłej.

Duszność, silny ból w klatce piersiowej, zaburzenia świadomości, sinienie ust lub gwałtowne pogorszenie stanu wymagają pilnej pomocy medycznej. W krajach Unii Europejskiej można zadzwonić pod numer 112.

Co zrobić w pierwszych godzinach przeziębienia?

Pierwsza decyzja nie powinna dotyczyć wyboru leku, lecz dalszego planu dnia. Organizm potrzebuje odpoczynku, a kilkugodzinne zwiedzanie, nocny przejazd lub marsz z ciężkim plecakiem mogą nasilić osłabienie i utrudnić nawodnienie.

Najbezpieczniejszy schemat postępowania wygląda następująco:

1. Zmierz temperaturę i oceń ogólne samopoczucie.
2. Sprawdź, czy nie pojawiły się duszność, ból w klatce piersiowej, silny ból ucha lub objawy odwodnienia.
3. Zrezygnuj z intensywnego wysiłku i znajdź miejsce, w którym można spokojnie odpocząć.
4. Pij regularnie niewielkie porcje wody lub ciepłych napojów.
5. Jeśli potrzebujesz leku, przeczytaj jego skład i ulotkę, a w razie wątpliwości skonsultuj się z farmaceutą.
6. Obserwuj, czy objawy słabną, czy stają się wyraźnie mocniejsze.

Jedna spokojniejsza doba może uratować pozostałą część wyjazdu. Próba realizowania pełnego planu mimo gorączki często kończy się koniecznością całkowitego przerwania podróży.

Jak złagodzić katar bez popełniania częstych błędów?

Przy wodnistym katarze i uczuciu zatkania nosa pomocne może być nawilżanie śluzówki preparatem z soli fizjologicznej. Trzeba też regularnie pić, unikać dymu tytoniowego oraz bardzo suchego, przegrzanego powietrza.

Silne wydmuchiwanie obu nozdrzy jednocześnie nie przyspiesza oczyszczania nosa. Może natomiast zwiększać ciśnienie w okolicy zatok i uszu. Bezpieczniej oczyszczać każde nozdrze osobno, bez gwałtownego parcia.

Płukanie nosa i zatok wymaga zachowania higieny oraz postępowania zgodnie z instrukcją zestawu. Nie należy używać do tego nieprzegotowanej wody z kranu. Zabiegu nie powinno się wykonywać na siłę przy całkowitej niedrożności nosa, infekcji ucha lub silnym bólu.

Krople i spraye obkurczające nie są rozwiązaniem na cały wyjazd

Preparaty zmniejszające obrzęk błony śluzowej mogą przynieść krótkotrwałą ulgę, ale stosowane zbyt długo potrafią wywołać polekowy nieżyt nosa. W efekcie po odstawieniu zatkanie staje się jeszcze bardziej dokuczliwe.

Przed zastosowaniem trzeba sprawdzić ulotkę. Część takich środków może być niewskazana między innymi u osób z niektórymi chorobami układu krążenia, jaskrą, nadczynnością tarczycy, w ciąży lub podczas przyjmowania określonych leków. W niejasnej sytuacji lepsza jest krótka konsultacja z farmaceutą niż przypadkowy zakup preparatu na stacji benzynowej.

Przeziębienie podczas lotu samolotem

Zatkany nos może utrudniać wyrównywanie ciśnienia w uchu środkowym i zatokach. Największy dyskomfort zwykle pojawia się podczas zniżania, gdy zmiana ciśnienia jest szczególnie odczuwalna. Skutkiem może być ból, uczucie zatkanego ucha, pogorszenie słuchu, a czasem uraz ciśnieniowy.

Kiedy lepiej rozważyć zmianę lotu?

Przełożenie podróży ma sens, jeśli występuje:

• silny ból ucha lub zatok,
• całkowicie zatkany nos,
• wysoka gorączka i znaczne osłabienie,
• podejrzenie ostrego zapalenia ucha,
• nasilona duszność,
• pogorszenie choroby układu oddechowego.

Jeżeli lotu nie można przełożyć, przed wyjazdem dobrze skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Nie każdy preparat udrażniający nos będzie bezpieczny dla konkretnej osoby.

Podczas startu i lądowania mogą pomagać przełykanie śliny, ziewanie, picie małymi łykami oraz żucie gumy. Nie należy zasypiać przed lądowaniem, ponieważ świadome przełykanie ułatwia wyrównywanie ciśnienia. Gwałtowne i mocne „przedmuchiwanie” zatkanych uszu może pogorszyć ból.

Jeśli po locie utrzymuje się silny ból, wyciek z ucha, zawroty głowy lub wyraźne pogorszenie słuchu, potrzebna jest konsultacja medyczna.

Jak podróżować samochodem, gdy pojawiło się osłabienie?

Sam katar nie musi wykluczać prowadzenia auta. Problemem są senność, gorączka, zawroty głowy, wolniejsze reakcje i działanie przyjętych leków.

Wiele złożonych preparatów „na przeziębienie” zawiera substancje, które mogą powodować senność lub zaburzać koncentrację. Informacja o takim działaniu powinna znajdować się w ulotce. Kierowca nie powinien zakładać, że lek bez recepty automatycznie jest bezpieczny przed jazdą.

Trzeba także uważać na łączenie kilku produktów o różnych nazwach handlowych. Saszetka do rozpuszczenia, tabletki przeciwbólowe i preparat na zatoki mogą zawierać tę samą substancję czynną. Przyjęcie ich razem grozi przekroczeniem dopuszczalnej dawki.

Podróż należy przerwać, jeżeli pojawiają się:

• problemy z koncentracją,
• senność trudna do opanowania,
• dreszcze lub narastająca gorączka,
• zawroty głowy,
• duszność,
• niewyraźne widzenie,
• reakcje wyraźnie wolniejsze niż zwykle.

W takiej sytuacji bezpieczniejszy jest nocleg, zmiana kierowcy albo przejazd innym środkiem transportu.

Co zmienić podczas biwaku i wędrówki?

Przeziębienie pod namiotem wymaga większej ostrożności niż w hotelu. Zimno, mokra odzież, brak możliwości spokojnego odpoczynku i trudniejszy dostęp do ciepłych napojów mogą szybko pogorszyć komfort oraz zdolność do bezpiecznego marszu.

Najpierw trzeba zabezpieczyć suche ubranie, ciepły śpiwór i zapas płynów. Nie należy suszyć mokrej odzieży bezpośrednio na ciele podczas odpoczynku. Jeśli noc zapowiada się zimna, a osoba chora ma gorączkę lub silne osłabienie, rozsądniejszym wyborem może być schronisko, pensjonat albo wcześniejszy powrót.

Trasy powinny być krótsze i prowadzić blisko miejsc, z których można łatwo zejść lub wrócić transportem. Samotne wyjście w góry, do lasu lub na odludny szlak przy pogarszającym się samopoczuciu zwiększa ryzyko, nawet jeśli objawy początkowo wyglądają łagodnie.

Leki kupowane za granicą — te same nazwy nie zawsze oznaczają ten sam skład

Preparat o znajomo brzmiącej nazwie może mieć za granicą inny skład lub dawkę. Nie powinno się wybierać leku wyłącznie na podstawie koloru opakowania, nazwy marki albo podobieństwa do produktu stosowanego w Polsce.

Przed zakupem trzeba sprawdzić:

• nazwę substancji czynnej,
• ilość substancji w jednej tabletce lub saszetce,
• maksymalną dawkę dobową,
• przeciwwskazania,
• możliwe interakcje z przyjmowanymi lekami,
• wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów.

Zdjęcie opakowań stale przyjmowanych leków oraz lista ich substancji czynnych ułatwią rozmowę z zagranicznym farmaceutą. Osoby chorujące przewlekle powinny zachować szczególną ostrożność wobec preparatów złożonych.

Antybiotyk nie leczy zwykłego przeziębienia, ponieważ jest ono zazwyczaj wywoływane przez wirusy. Nie należy przyjmować tabletek pozostałych po wcześniejszej kuracji ani kupować antybiotyku „na wszelki wypadek”.

Jak nie zarażać współpodróżnych?

Osoba z infekcją może przekazywać wirusa innym, nawet jeśli objawy nie są jeszcze bardzo nasilone. W zatłoczonym pociągu, autokarze, samolocie lub wspólnym pokoju hostelowym ryzyko rośnie ze względu na bliski kontakt.

Pomagają proste działania:

• noszenie dobrze dopasowanej maseczki w zamkniętych i zatłoczonych miejscach,
• zasłanianie kaszlu i kichania chusteczką albo zgięciem łokcia,
• częste mycie lub dezynfekowanie rąk,
• niewspółdzielenie kubków, butelek, sztućców i ręczników,
• wietrzenie pokoju,
• ograniczenie kontaktu z seniorami, niemowlętami i osobami z obniżoną odpornością.

Jeżeli występuje gorączka lub samopoczucie nie pozwala na normalną aktywność, najlepiej zostać w miejscu zakwaterowania i ograniczyć kontakt z innymi. Do zwykłego planu można wracać, gdy stan wyraźnie się poprawia i przez co najmniej dobę nie występuje gorączka bez stosowania leków przeciwgorączkowych.

Kiedy potrzebna jest konsultacja lekarska?

Pomocy medycznej należy szukać, gdy gorączka utrzymuje się przez kilka dni, objawy nie poprawiają się po około 10 dniach albo po początkowej poprawie ponownie się nasilają. Konsultacji wymagają również trudności w oddychaniu, ból w klatce piersiowej, odwodnienie, silny ból ucha lub zatok oraz pogorszenie choroby przewlekłej.

Niższy próg ostrożności dotyczy małych dzieci, kobiet w ciąży, seniorów, osób z obniżoną odpornością oraz pacjentów z przewlekłymi chorobami serca, płuc, nerek lub cukrzycą.

Najlepszą reakcją na przeziębienie w podróży nie jest próba zagłuszenia wszystkich objawów, lecz szybka zmiana planu. Pomiar temperatury, odpoczynek, nawodnienie i uczciwa ocena własnej sprawności pozwalają odróżnić niedogodność od sytuacji, w której trzeba przerwać wyjazd i skorzystać z pomocy medycznej.

Zobacz także