Karimata vs mata zimowa — co wybrać?

Karimata jest tania, odporna na uszkodzenia i praktycznie nie ma się w niej co zepsuć. Problem zaczyna się wtedy, gdy temperatura spada, a chłód od ziemi odbiera ciepło szybciej, niż spodziewa się biwakowicz. Zimowa mata izolowana kosztuje więcej i wymaga ostrożniejszego użytkowania, ale w niskich temperaturach może być równie istotna jak dobrze dobrany śpiwór.

Najważniejsza różnica nie sprowadza się więc do wygody. Przy noclegu na zimnym podłożu liczy się przede wszystkim izolacja od gruntu, a tę najlepiej oceniać przez współczynnik R-Value.

Karimata czy mata zimowa? Najpierw sprawdź, gdzie będziesz spać

Klasyczna karimata z pianki o zamkniętych komórkach sprawdza się dobrze podczas wielu letnich biwaków. Jest lekka, można przypiąć ją na zewnątrz plecaka, nie wymaga pompowania i nie przestanie działać po kontakcie z ostrym kamieniem.

Jej ograniczeniem jest izolacja.

Latem, gdy ziemia jest stosunkowo ciepła, może to nie stanowić większego problemu. Jesienią, wczesną wiosną i szczególnie zimą grunt staje się jednak dużym odbiornikiem ciepła. Człowiek leżący na macie dociska znajdującą się pod nim część śpiwora, przez co jego ocieplina izoluje słabiej. Wtedy właśnie warstwa znajdująca się pomiędzy śpiącym a podłożem przejmuje dużą część pracy.

Dlatego osoba wybierająca sprzęt na nocleg przy dodatniej temperaturze nie musi mieć takich samych wymagań jak ktoś planujący biwak na śniegu.

Co mówi R-Value i dlaczego jest ważniejsze od grubości maty?

R-Value opisuje opór cieplny maty. Im wyższa wartość, tym skuteczniej mata ogranicza ucieczkę ciepła do podłoża.

To ważniejsze niż sama grubość.

Dmuchany materac może wyglądać na bardzo gruby i wygodny, ale jeżeli wewnątrz nie ma skutecznego systemu ograniczającego przepływ ciepła, duża wysokość nie musi oznaczać dobrej izolacji zimowej. Z kolei stosunkowo cienka konstrukcja wykorzystująca odpowiednie warstwy izolacyjne może chronić przed chłodem znacznie skuteczniej.

W praktyce sprzęt na zimowe biwaki powinien być wybierany właśnie pod kątem deklarowanego R-Value, a nie liczby centymetrów po napompowaniu.

Przy temperaturach około zera potrzebna izolacja będzie mniejsza niż podczas noclegu przy kilkunastostopniowym mrozie. Nie ma więc jednej wartości odpowiedniej na każdą wyprawę.

Dlaczego sam ciepły śpiwór może nie wystarczyć?

To jeden z łatwiejszych błędów do popełnienia podczas kompletowania wyposażenia.

Załóżmy, że biwakowicz kupuje śpiwór przeznaczony na niskie temperatury, ale zabiera cienką karimatę używaną wcześniej latem. Wieczorem wszystko wygląda poprawnie. Po kilku godzinach zaczyna jednak wyraźnie odczuwać chłód od strony pleców, bioder lub ramion.

Problemem nie musi być śpiwór.

Ocieplina znajdująca się pod ciałem jest mocno ściśnięta i traci znaczną część swoich możliwości izolacyjnych. Jeżeli pod nią znajduje się mata słabo chroniąca od gruntu, ciepło nadal ucieka w dół.

Dokładanie kolejnych warstw odzieży nie zawsze rozwiązuje ten problem. Skuteczniejszą zmianą może być poprawienie izolacji od podłoża.

Kiedy zwykła karimata ma więcej sensu?

Nie oznacza to, że piankowa karimata jest gorszym rozwiązaniem w każdej sytuacji.

Ma kilka zalet, których nie zapewni nawet bardzo dobra mata dmuchana.

Nie przebijesz jej podczas normalnego użytkowania

Kamień, korzeń czy niewielka gałąź mogą pozostawić ślad, ale mata nadal będzie działała. W przypadku konstrukcji dmuchanej niewielkie uszkodzenie może oznaczać stopniową utratę powietrza.

Dlatego karimata jest dobrym wyborem dla osób śpiących w prostych schronieniach, pod tarpem albo w miejscach, w których podłoże trudno dokładnie oczyścić.

Można rozłożyć ją w kilka sekund

Nie trzeba wyciągać pompki ani worka do pompowania. Karimatę można też wykorzystać podczas postoju jako siedzisko lub izolację podczas siedzenia na ziemi.

Działa także po uszkodzeniu

To jej największa przewaga z punktu widzenia niezawodności. Na kilkudniowej wyprawie nie trzeba wozić zestawu naprawczego ani zastanawiać się, czy drobne przebicie pozbawi nas izolacji w środku nocy.

Dobrym przykładem takiej konstrukcji jest składana Therm-a-Rest Z Lite Sol. Nie jest to zamiennik ciepłej maty na wymagającą zimę, ale dobrze pokazuje zalety nowoczesnej karimaty piankowej: prostotę, odporność oraz możliwość używania jej bez pompowania.

Materiał zawiera linki afiliacyjne. Możemy otrzymać prowizję za zakup dokonany po przejściu przez taki link. Nie wpływa to na cenę produktu dla kupującego.

Therm-a-Rest Z Lite Sol można sprawdzić w Ceneo.

Kiedy mata zimowa wygrywa zdecydowanie?

Jeżeli noclegi mają odbywać się regularnie przy temperaturach około zera lub poniżej, izolowana mata zaczyna mieć przewagę trudną do zastąpienia samą pianką.

Dobra mata zimowa łączy warstwę powietrza z rozwiązaniami ograniczającymi transport ciepła. Dzięki temu można osiągnąć znacznie wyższą izolacyjność bez konieczności wożenia kilku grubych karimat.

Różnicę szczególnie odczują osoby nocujące:

• na śniegu,
• na zamarzniętej ziemi,
• późną jesienią i wczesną wiosną,
• wysoko w górach,
• kilka nocy z rzędu w niskiej temperaturze.

W takich warunkach oszczędność kilkuset złotych na macie może prowadzić do sytuacji, w której drogi śpiwór nie zapewni oczekiwanego komfortu.

Przykład maty przygotowanej do znacznie chłodniejszych warunków

Inną klasę sprzętu reprezentuje Therm-a-Rest NeoAir XTherm NXT. Jest to izolowana mata dmuchana projektowana z myślą o znacznie chłodniejszych warunkach niż typowa karimata używana latem.

Jej zaletą jest możliwość uzyskania wysokiej izolacyjności przy zachowaniu rozmiarów pozwalających spakować matę do plecaka. Minusem pozostają cena oraz większa podatność na uszkodzenie niż w przypadku litej pianki.

Jeżeli planujesz zimowe noclegi i zależy Ci na połączeniu izolacji z niewielkim rozmiarem po spakowaniu, Therm-a-Rest NeoAir XTherm NXT można porównać w Ceneo.

Dla osób, które wolą prostokątną powierzchnię i więcej miejsca podczas snu, istnieje również Therm-a-Rest NeoAir XTherm NXT Max RW. Taki kształt może być wygodniejszy między innymi dla osób często zmieniających pozycję w nocy, choć większy model oznacza również większy wydatek i nieco więcej sprzętu do przeniesienia.

Wariant NeoAir XTherm NXT Max RW jest dostępny do porównania tutaj.

Karimata za kilkadziesiąt lub kilkaset złotych kontra mata za ponad tysiąc — za co właściwie się płaci?

Różnica cenowa może wyglądać absurdalnie, dopóki oba produkty są oceniane wyłącznie jako „coś do położenia pod śpiworem”.

W rzeczywistości mają inne zadania.

W karimacie płaci się głównie za kawałek odpowiednio uformowanej pianki, trwałość i prostotę. W zaawansowanej macie zimowej cena obejmuje bardziej złożoną konstrukcję, materiały izolacyjne, zawory, ograniczenie strat cieplnych oraz próbę pogodzenia wysokiej izolacji z niewielką wagą i objętością transportową.

Dlatego porównanie wyłącznie ceny zakupu nie daje pełnego obrazu.

Osoba wyjeżdżająca dwa razy w roku na letni biwak prawdopodobnie nie wykorzysta możliwości drogiej maty zimowej. Z kolei ktoś, kto nocuje zimą w górach, może uznać wyższą cenę za uzasadnioną właśnie dlatego, że sprzęt rozwiązuje konkretny problem: izoluje od bardzo zimnego podłoża.

A może połączyć karimatę z matą dmuchaną?

To rozwiązanie ma więcej sensu, niż mogłoby się wydawać.

Dwie maty mogą współpracować, a ich wartości izolacyjne można w przybliżeniu traktować jako sumujące się. Karimata umieszczona razem z matą dmuchaną zwiększa więc całkowitą ochronę od podłoża.

Ma też drugą funkcję: może stanowić dodatkowe zabezpieczenie delikatniejszej konstrukcji przed nierównościami.

Przykładowy zestaw może wyglądać tak:

1. na spodzie karimata piankowa,
2. na niej izolowana mata dmuchana,
3. na górze śpiwór odpowiedni do przewidywanej temperatury.

Taki układ ma szczególny sens podczas zimowych wyjazdów, kiedy ewentualne przebicie maty dmuchanej byłoby znacznie poważniejszym problemem niż latem. Nawet po awarii pozostaje wtedy warstwa pianki.

Cena za ten margines bezpieczeństwa to dodatkowa masa i duża objętość karimaty przypiętej do plecaka.

4 błędy przy wyborze maty, które wychodzą dopiero na biwaku

1. Wybór wyłącznie na podstawie grubości

„Ma 8 cm, więc musi być ciepła” to błędne założenie. O izolacyjności znacznie więcej mówi R-Value oraz konstrukcja maty.

2. Kupowanie sprzętu pod średnią temperaturę dnia

Podczas biwaku ważniejsza jest temperatura nocą oraz temperatura podłoża. Słoneczny jesienny dzień może skończyć się nocą z przymrozkiem.

3. Zakładanie, że śpiwór naprawi słabą izolację od ziemi

Śpiwór i mata tworzą jeden system. Bardzo ciepły śpiwór na słabej macie może zapewnić gorszy efekt niż rozsądnie dobrany komplet.

4. Brak planu na przebicie maty

W zimowych warunkach mały zestaw naprawczy przestaje być zbędnym dodatkiem. Jeśli mata dmuchana jest jedyną izolacją od podłoża, jej awaria może szybko zmienić komfortowy nocleg w poważny problem.

Co wybrać? Prosty scenariusz decyzji

Jeżeli wybierasz sprzęt głównie na letnie wyjazdy, zacznij od dobrej karimaty. Nie wymaga obsługi, jest odporna i przy prawidłowo dobranym zastosowaniu może służyć przez wiele sezonów.

Jeżeli planujesz wiosenne i jesienne noclegi, sprawdź przede wszystkim R-Value i najniższe temperatury, z jakimi realnie możesz się spotkać. Sama etykieta „mata turystyczna” nie mówi jeszcze, czy produkt nadaje się na chłodne noce.

Jeżeli planujesz biwakowanie zimą, nie traktuj maty jako dodatku do śpiwora. Powinna być elementem systemu cieplnego dobranym do warunków wyprawy.

Przy bardziej wymagających wyjazdach rozsądny jest również wariant łączony: karimata jako odporna warstwa awaryjna oraz izolowana mata dmuchana jako główna ochrona przed zimnem.

Najprostsza zasada brzmi więc: karimatę wybieraj przede wszystkim dla trwałości i prostoty, a matę zimową dla izolacji. Jeżeli wyprawa łączy mróz, śnieg i kilkudniowy nocleg z dala od cywilizacji, zabranie obu może być bardziej rozsądne niż próba znalezienia jednego produktu, który zastąpi wszystkie pozostałe.

Zobacz także