Nakrycie głowy na szlak latem. Czapka, kapelusz czy chusta?

Letnia wędrówka przy bezchmurnym niebie może szybko zamienić się w walkę z przegrzaniem, oślepiającym słońcem i spływającym po twarzy potem. Dobre nakrycie głowy na szlak powinno chronić nie tylko czubek głowy, ale również twarz, uszy i kark. Podpowiadamy, kiedy wystarczy lekka czapka, a kiedy lepiej zabrać kapelusz z szerokim rondem lub model z osłoną karku.

Wybór nie powinien opierać się wyłącznie na wyglądzie. Na krótkim spacerze po lesie sprawdzi się niemal każda przewiewna czapka, ale podczas kilkugodzinnego marszu odsłoniętym grzbietem znaczenie mają już szerokość daszka, wentylacja, dopasowanie i szybkość schnięcia materiału.

Dlaczego latem nakrycie głowy na szlak jest tak ważne?

Podczas marszu organizm wytwarza dodatkowe ciepło, a bezpośrednie nasłonecznienie zwiększa obciążenie termiczne. Najbardziej odczuwalne jest to na otwartych odcinkach, gdzie brakuje cienia, a nagrzane skały i jasne podłoże dodatkowo odbijają promieniowanie.

Nakrycie głowy ogranicza bezpośrednie działanie słońca, ale samo w sobie nie zabezpiecza przed przegrzaniem. Jeżeli jest zbyt grube, ciasne albo wykonane z materiału zatrzymującego wilgoć, może pogarszać komfort. Dlatego ochrona musi iść w parze z przewiewnością.

Dobrze dobrany model pomaga:

• osłonić skórę głowy przed słońcem,
• ograniczyć nagrzewanie twarzy i karku,
• zmniejszyć ilość potu spływającego do oczu,
• poprawić widoczność w ostrym świetle,
• chronić uszy przed poparzeniem,
• zabezpieczyć głowę przed gałęziami i owadami,
• utrzymać większy komfort podczas długiego marszu.

Czapka z daszkiem – lekka, wygodna, ale nie chroni całej głowy

Czapka z daszkiem jest najpopularniejszym wyborem na letnie wycieczki. Ma niewielką wagę, łatwo ją schować do plecaka i zwykle dobrze trzyma się głowy podczas silniejszego wiatru. Daszek osłania oczy oraz część twarzy, co ułatwia poruszanie się w ostrym słońcu.

Jej słabym punktem pozostają odsłonięte uszy i kark. Na długiej trasie prowadzącej przez polany, połoniny albo skaliste partie gór właśnie te miejsca mogą być najbardziej narażone na słońce. Zwykła czapka może więc wystarczyć w lesie, ale na całodzienną wędrówkę bez cienia zapewnia ograniczoną ochronę.

Kiedy czapka z daszkiem będzie dobrym wyborem?

Sprawdzi się przede wszystkim:

• na zacienionych szlakach leśnych,
• podczas krótkich wycieczek,
• w dni z umiarkowanym nasłonecznieniem,
• przy częstym zdejmowaniu i zakładaniu nakrycia,
• na trasach, na których silny wiatr utrudnia noszenie kapelusza.

Najlepiej wybrać model turystyczny z bocznymi panelami wentylacyjnymi, wewnętrzną opaską odprowadzającą pot i regulacją, która nie uciska głowy. Daszek powinien być na tyle sztywny, aby nie opadał na oczy po zamoczeniu.

Kapelusz z rondem zapewnia szerszą ochronę

Kapelusz turystyczny osłania większą powierzchnię niż czapka. Rondo może rzucać cień jednocześnie na twarz, uszy i kark, dlatego taki model jest szczególnie praktyczny na odsłoniętych trasach.

Najlepszą ochronę daje odpowiednio szerokie rondo biegnące wokół całej głowy. Bardzo wąskie ma głównie znaczenie estetyczne i nie zapewnia wyraźnego cienia. Z kolei przesadnie szerokie może ograniczać widoczność, zahaczać o plecak lub podwijać się na wietrze.

Dobry kapelusz trekkingowy powinien mieć:

• lekką i przewiewną konstrukcję,
• otwory albo panele wentylacyjne,
• regulowany obwód,
• pasek pod brodą,
• rondo zachowujące kształt,
• materiał, który szybko schnie,
• możliwość złożenia bez trwałego odkształcenia.

Pasek pod brodą nie jest zbędnym dodatkiem. Na grani lub podczas nagłego podmuchu wiatru może uchronić kapelusz przed zgubieniem. Powinien mieć regulację i bezpieczne zapięcie, ale nie może być mocno zaciśnięty.

Czapka z osłoną karku na najbardziej odsłonięte trasy

Modele z przedłużonym materiałem z tyłu łączą stabilność czapki z dodatkową ochroną szyi i karku. Są praktyczne podczas wielogodzinnego marszu w miejscach pozbawionych cienia, zwłaszcza gdy słońce znajduje się wysoko.

Osłona powinna być lekka, luźna i na tyle długa, aby nie podwijała się przy każdym ruchu. Zbyt ciasny materiał przylegający do szyi może zatrzymywać pot i powodować otarcia. Wygodniejszy będzie model, w którym osłonę można odpiąć, gdy szlak prowadzi przez las albo temperatura spadnie.

Takie rozwiązanie nie każdemu odpowiada pod względem wyglądu, ale pod względem funkcjonalności jest jednym z najlepszych na długie, nasłonecznione wędrówki.

Chusta lub komin turystyczny – dobre uzupełnienie, nie zawsze pełna ochrona

Lekka chusta wielofunkcyjna zajmuje niewiele miejsca i może pełnić kilka funkcji. Da się ją założyć na głowę, osłonić nią kark, wykorzystać jako opaskę albo umieścić pod kaskiem. Po zwilżeniu może przynieść chwilowe uczucie chłodu, szczególnie podczas postoju.

Sama chusta nie osłania jednak twarzy przed słońcem i nie daje cienia oczom. Cienki materiał może też zapewniać mniejszą ochronę, niż sugeruje jego obecność na głowie. Najlepiej traktować ją jako dodatek do czapki albo awaryjne nakrycie, a nie zawsze jako pełny zamiennik kapelusza.

Mokrej chusty nie należy pozostawiać na głowie w nieskończoność. Gdy wyschnie, przestaje chłodzić, a gruby materiał może zacząć zatrzymywać ciepło.

Jaki materiał sprawdzi się podczas upału?

Na szlaku liczy się nie tylko fason, lecz także zachowanie tkaniny po kilku godzinach wysiłku. Materiał powinien szybko odprowadzać wilgoć i wysychać po przepoceniu lub zamoczeniu.

Materiały syntetyczne

Poliester i nylon są często stosowane w turystycznych nakryciach głowy. Mogą być lekkie, trwałe i szybkoschnące. Dobrze sprawdzają się na intensywnych trasach, zwłaszcza gdy czapkę trzeba w czasie wędrówki przepłukać lub zmoczyć.

Wadą niektórych syntetycznych tkanin jest słaba przewiewność. Sam napis „sportowa” nie gwarantuje komfortu. Trzeba sprawdzić, czy model ma perforacje, siatkowe panele albo inne rozwiązania umożliwiające wymianę powietrza.

Bawełna

Bawełniana czapka jest przyjemna w dotyku, ale łatwo chłonie pot i schnie znacznie wolniej. Po namoczeniu staje się cięższa, może przyklejać się do skóry i powodować dyskomfort.

Na spokojny spacer będzie wystarczająca. Podczas wymagającej, wielogodzinnej wędrówki lepiej sprawdzi się lekki materiał techniczny albo mieszanka włókien zaprojektowana do aktywności fizycznej.

Wełna merino

Cienka wełna merino może regulować temperaturę i ograniczać powstawanie nieprzyjemnego zapachu, ale latem częściej występuje w opaskach i lekkich chustach niż w klasycznych kapeluszach. Przy dużym upale grubszy model będzie niepotrzebnie ciepły.

Jasny czy ciemny kolor?

Jasne nakrycia zwykle mniej nagrzewają się w pełnym słońcu, dlatego biel, beż, jasna szarość lub piaskowy kolor są rozsądnym wyborem na odsłonięte trasy. Ciemna czapka może stać się wyraźnie gorąca, szczególnie gdy materiał jest gruby i nieprzewiewny.

Kolor nie powinien być jednak jedynym kryterium. Jasny, ale szczelny kapelusz bez wentylacji może okazać się mniej komfortowy niż ciemniejsza czapka wykonana z lekkiej, przewiewnej tkaniny. Najpierw trzeba ocenić konstrukcję, dopiero później kolor.

Jak sprawdzić nakrycie głowy przed wyjściem?

Nie trzeba czekać na całodzienną wyprawę, aby wykryć źle dobrany model. Prosty test można przeprowadzić w domu i podczas krótkiego spaceru.

1. Załóż nakrycie i wyreguluj obwód bez mocnego zaciskania.
2. Pochyl głowę, wykonaj kilka szybkich ruchów i sprawdź, czy model się nie zsuwa.
3. Załóż okulary przeciwsłoneczne oraz plecak.
4. Oceń, czy daszek lub rondo nie koliduje z okularami i wysokim tyłem plecaka.
5. Sprawdź, czy wewnętrzna opaska nie pozostawia głębokiego śladu na czole.
6. Przejdź się przez kilkanaście minut w słońcu.
7. Zwróć uwagę, czy pot spływa do oczu i czy pod materiałem gromadzi się gorące powietrze.

Nakrycie nie może być tak luźne, aby zsuwało się przy każdym podmuchu, ani tak ciasne, by po godzinie powodowało ból głowy. Jeśli obwód wypada pomiędzy dwoma rozmiarami, praktyczniejszy bywa model z płynną regulacją.

Najczęstsze błędy popełniane przed letnią wędrówką

Wybór czapki wyłącznie ze względu na wygląd

Modna czapka miejska może mieć gruby materiał, brak wentylacji i ciężki daszek. Na krótkim spacerze nie będzie to dużym problemem, ale podczas podejścia szybko pojawi się wilgoć i uczucie przegrzania.

Założenie, że każdy kapelusz chroni tak samo

Małe rondo nie osłoni karku i uszu. Luźny model bez regulacji może natomiast zostać porwany przez wiatr. Liczy się rzeczywisty cień, jaki kapelusz tworzy wokół głowy, a nie sama nazwa produktu.

Pominięcie ochrony uszu i karku

Daszek zabezpiecza głównie oczy oraz część twarzy. Uszy i kark pozostają wystawione na działanie słońca. Jeśli nie są osłonięte materiałem, wymagają osobnej ochrony.

Brak zapasowego rozwiązania

Czapka może zostać zgubiona, przemoczona albo zabrudzona. Lekka chusta schowana w kieszeni plecaka waży niewiele, a w awaryjnej sytuacji osłoni głowę lub kark.

Traktowanie nakrycia głowy jako ochrony przed całym upałem

Nawet najlepszy kapelusz nie zastępuje wody, odpoczynku, odpowiedniego tempa i planowania trasy. Marsz w pełnym słońcu może prowadzić do przegrzania niezależnie od rodzaju czapki.

Co wybrać na konkretny rodzaj trasy?

Rodzaj wędrówki	Najpraktyczniejsze rozwiązanie	Najważniejsza cecha
Krótki spacer po lesie	Lekka czapka z daszkiem	Wentylacja
Całodzienna trasa mieszana	Kapelusz turystyczny	Stabilne rondo i pasek
Odsłonięty grzbiet lub połonina	Czapka z osłoną karku	Ochrona uszu i szyi
Wietrzysta grań	Dopasowana czapka techniczna	Pewne trzymanie
Marsz w silnym słońcu	Kapelusz z szerokim rondem	Cień wokół twarzy
Trasa z częstymi zmianami pogody	Czapka i zapasowa chusta	Uniwersalność
Wędrówka z małym dzieckiem	Kapelusz osłaniający twarz, uszy i kark	Pełniejsza ochrona

Kiedy trzeba przerwać marsz mimo założonej czapki?

Ból głowy, nudności, zawroty, narastające osłabienie, dezorientacja, problemy z utrzymaniem równowagi i nietypowe zachowanie nie są zwykłym dyskomfortem, który trzeba „rozchodzić”. Mogą świadczyć o przegrzaniu organizmu.

W takiej sytuacji trzeba przerwać wysiłek, przejść do chłodniejszego lub zacienionego miejsca, rozpocząć chłodzenie i ocenić stan wędrowca. Zaburzenia świadomości, omdlenie, wyraźna dezorientacja lub gwałtowne pogorszenie samopoczucia wymagają wezwania pomocy.

Sygnałem ostrzegawczym jest również sytuacja, w której ktoś przestaje reagować logicznie, chociaż wcześniej normalnie rozmawiał. W górach nie należy zostawiać takiej osoby samej ani zmuszać jej do dalszego marszu.

Krótka checklista przed wyjściem na szlak

Przed spakowaniem nakrycia głowy sprawdź:

• czy osłania miejsca najbardziej narażone na słońce,
• czy nie uciska skroni i czoła,
• czy pozostaje stabilne podczas ruchu,
• czy materiał przepuszcza powietrze,
• czy wewnętrzna opaska odprowadza pot,
• czy czapka szybko wyschnie po zamoczeniu,
• czy da się ją schować w plecaku bez uszkodzenia,
• czy nie koliduje z okularami i plecakiem,
• czy masz sposób na ochronę odsłoniętych uszu i karku,
• czy w plecaku znajduje się awaryjna chusta.

Na krótki, zacieniony szlak najczęściej wystarczy przewiewna czapka z daszkiem. Na wielogodzinną trasę bez cienia lepszy będzie kapelusz z rondem albo czapka z osłoną karku. Najpraktyczniejszy wybór to nie model, który najlepiej wygląda na zdjęciu, lecz taki, który po kilku godzinach nadal chroni, nie uciska i nie zamienia głowy w zamkniętą komorę z gorącym powietrzem.

Zobacz także